Home / سرگرمی / ستاد مبارزه با چرندیات (۲۱)
789146_884.jpg

ستاد مبارزه با چرندیات (۲۱)

 برترین ها: «ستاد مبارزه با چرندیات» عنوانِ یک جریان بود که با صفحه ای در فیسبوک شروع به کار کرد و بسیار قوی و حساب شده به جنگ دروغ های اینترنتی و شایعاتی که به عنوان واقعیت به خورد مردم داده می‌شد، رفت.

در این سری مطالب سعی داریم به کمک داده های این صفحه و سایت های مرتبط، به بررسی دروغ ها و شایعات مشهوری که در هر از چند گاهی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به راه می افتند بپردازیم و با مستندات آن ها را برای شما تحلیل کنیم تا شاید قدم کوچکی در مسیر آگاه سازی مخاطبان عزیز باشد و باعث شود مِن بعد هر چیزی را که در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی دیدیم، سریع باور نکنیم. جدا از این گونه موارد، سعی در معرفی تکنیک های مبارزه با شایعات و مغالطه ها را در این سری مطالب داریم. با ما همراه باشید.

******

سوژه اول؛ تعیین روز جهانی زبان مادری “زبانمادرمذگان” توسط کوروش هخامنشی!

همان طور که  واقف هستید و بار ها در همین جا با درباره آن صحبت کرده ایم، اکثر شایعه پراکنی ها و دروغ های وطنی سعی بر تکیه بر حس ناسیونالیستی و ایران دوستی مردم ایران دارد و تاوان این اقدام را کسانی جز کوروش و داریوش هخامنشی نمی پردازند! باز هم یک دروغ خنده دار و ناشیانه که به کوروش شاه هخامنشی نسبت اده شده و به طور گسترده در حال پخش شدن در شبکه های اجتماعی است:

متن شایعه

” دوم اسفندگان روز جهانی زبان مادر مذگان گرامی باد
آیا میدانستید که روز جهانی زبان مادری اولین بار در ایران باستان توسط کوروش کبیر ابداع شد؟!!!
برای اولین بار در دوم ماه اسفندگان سال ۱۱۳ هخامنشی به دستور کوروش کبیر این روز به عنوان روز زبان مادرمذگان یعنی روز جهانی زبان مادری نامگذاری شد که قرنها بعد سازمان ملل به تبعیت از کوروش این روز را روز جهانی زبان مادری نامگذاری کرد”

پاسخ شایعه

واژه و روز “زبان مادرمذگان” جعلی می باشد و در هیچ منبعی به آن اشاره نشده است! چنین مناسبتی در گاهنمای جشن‌ها و مناسبت‌های ملی ایران باستان نیز وجود ندارد!

تاریخچه پیدایش روز جهانی زبان مادری به تحرکات دانشجویان بنگلادشی برای به رسمیت شناختن زبان “بنگلا” و درگیری پلیس با آنان در ۲۱ و ۲۲ فوریه سال ۱۹۵۲ میلادی باز می گردد. پس از استقلال بنگلادش، مراسم روز ملی زبان مادری در این روز برگزار میشد تا اینکه در سال ۱۹۹۹ سازمان یونسکو پیشنهاد رسمی كشور بنگلادش برای اعلام ۲۱ فوریه (یکم یا دوم اسفندماه) به عنوان «روز جهانی زبان مادری» را پذیرفت.


سوژه دوم؛ گالیله گرد بودن زمین را کشف نکرد!

هنوز افراد بیشماری گالیله را اولین دانشمندی می‌دانند که نظریه “کروی بودن زمین” زمین را ارائه داد و به همین دلیل در دادگاه تفتیش عقاید محکوم شد، اما واقعاً اینطور نیست!

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

نظریهٔ زمین گرد یا کروی در اصل به زمان یونانیان باستان باز می‌گردد. تمدن یونان در حدود سال ۹۰۰ قبل از میلاد ظهور یافت و در طول هزار سال بعد، کمک بزرگی به ستاره‌شناسی نمود. ابتدا، در قرن ششم قبل از میلاد یونانیان دریافتند که زمین کروی است و ﺍولین بار فیثاغورث دﺍنشمند یونانی کروی بودن زمین رﺍ ﺍظهار دﺍشت. آنها برای اولین بار محیط زمین، اندازه ماه و فاصله میان آنها را بدقت اندازه گرفتند. اگرچه آنها به اشتباه معتقد بودند که زمین کره ثابتی است که جهان پیرامون آن می‌گردد، ولی برخی از اندیشه‌ها و شیوه‌های رصدشان تا اواخر قرن هفدهم کاربرد داشت. در حدود سال ۳۵۰ پیش از میلاد ارسطو، دلیل قاطعی بر گرد بودن زمین  ارائه کرد. موثرترین دلیل وی این بود که اگر کسی به طرف شمال یا به طرف جنوب مسافرت کند، در افق روبروی او ستارگان جدیدی ظاهر می‌شوند و در افق پشت سر او ستارگانی که قبلاً دیده می‌شدند، ناپدید می‌شوند. ارسطو همچنین دلیل می‌آورد که کشتیها در هر جهت که از ساحل دور شوند، ابتدا دکل آنها ناپدید می‌شود. همچنین مقطع سایه زمین بر ماه در هنگام خسوف، بدون در نظر گرفتن وضع ماه، همیشه به صورت یک دایره است. ارسطو می‌گوید همه این واقعیت‌ها فقط هنگامی می‌تواند درست باشد که زمین کروی باشد.

ستاد مبارزه با چرندیات (21)
نیکولاس کپرنیک

نیکلاس کپرنیک که بین سالهای ۱۴۷۳ تا ۱۵۴۳می‌زیست ستاره‌شناس لهستانی بود که نظریه خورشیدمرکزی منظومه شمسی را بسط داد و به صورت علمی درآورد. وی پس از سال‌ها مطالعه و رصد اجرام آسمانی به این نتیجه رسید که بر خلاف تصور پیشینیان زمین در مرکز کائنات قرار ندارد، بلکه این خورشید است که در مرکز منظومه شمسی است و سایر سیارات از جمله زمین به دور آن در حال گردشند.

پیش از کپرنیک علم نجوم بر پایه نظریات بطلمیوس استوار بود که زمین را مرکز کائنات می‌دانست. ستاره‌شناسان دورهٔ اسلامی از زمان ابن هیثم به تناقضات فیزیکی و فلسفی موجود در مدل بطلمیوس پی برده و تلاشهای بسیاری برای حل آن از خود نشان داده بودند. خواجه نصیرالدین طوسی،قطب‌الدین شیرازی و مؤیدالدین عرضی از جمله کسانی بودند که در رصدخانه مراغه به تهیه و تنظیم مدلهای جدید غیربطلمیوسی برای حل این مشکلات پرداختند. کپرنیک نیز با همین انگیزه دست به کار شد تا مدلی غیر بطلمیوسی برای عالم تنظیم کند، و امروزه می‌توان ردپای دستاوردهای منجمین مکتب مراغه را در کارهای وی مشاهده کرد.

کپرنیک سالها مطالعه کرد تا عاقبت در اواخر عمر و در سال ۱۵۴۳ نظریه خود را منتشر کرد. وی در بستر مرگ اولین نسخه چاپ شده کتابش را دید. حدود هفتاد سال بعد در ۱۶۱۶ چاپ و فروش کتاب وی از سوی کلیسای کاتولیک رم به علت مغایرت با کتاب آسمانی ممنوع شد و این ممنوعیت تا ۱۸۳۵ ادامه داشت.

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

 گالیلئو گالیله که بین ۱۵۶۴ و ۱۶۴۲ می‌زیست، دانشمند و مخترع ایتالیائی است که شهرت وی از چند جهت قابل بررسی است.

بخشی از شهرت وی به دلیل تأیید نظریه کوپرنیک (مبنی بر مرکزیت نداشتن زمین در جهان) است. او چند سال قبل از ممنوع شدن چاپ و انتشار کتاب کپرنیک _یعنی در ۱۶۱۰_ بر اساس مشاهدات خود و رصد آسمان، نظریات کپرنیک را بسط داد و به صورت علمی ثابت کرد. نظریات او بر خلاف متون مقدس کلیسا بود (متون کلیسا نظریات ارسطو را مبنی بر کروی بودن زمین پذیرفته بودند، اما زمین را مرکز کائنات می‌دانستند) و در نهایت مجبور شد میان “سوزانده شدن” یا “توبه” تصمیم بگیرد. او در سن هفتاد سالگی توبه‌نامه را امضا کرد.

اما شاید عمده شهرت گالیله در میان اخترشناسان به دلیل این باشد که وی اولین کسی بود که قمرهای مشتری و سطح ماه را رصد و بررسی کرد. همچنین او کهکشان راه شیری را تفسیر نمود و اعلام کرد که نور ماه حاصل انعکاس نور خورشید است. برخی منابع اختراع تلسکوپ را به گالیله نسبت می‌دهند.


سوژه سوم؛ این پری دریایی نیست!

«یک پری دریایی در چابهار کشف و ضبط شد!»

این تصویر در فیسبوک و تلگرام و نه فقط در شبکه‌های ایران به ناگهان با سرعت بسیار زیاد منتشر شد و ایرانیان نیز این میان زحمت انتقال این پری به چابهار را کشیدند! البته هنوز این تصویر در اینترنت به سرعت در حال انتشار است.

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

خود تصاویر به خصوص ابروها، بینی ظریف، موهای افشان و ژست دلبرانه‌ی خوابیدن این موجود به اندازه‌ی کافی گویای ساختگی بودن این مجسمه یا طرح بود اما انتشار زیاد آن ما را ناچار ‌ساخت که نتوانیم فقط تکذیب کنیم و باید به جواب بعدی پرسشگران یعنی «اگر پری دریایی نیست پس چیست؟» هم پاسخ دهیم! این عروسک توسط هنرمند چهره‌پرداز Joel Harlow برای استفاده در فیلم “Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides” که در سال ۲۰۱۱ انتشار یافت ساخته شده است.

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

برای دیدن تصاویر بیشتر عبارت Mermaid bodies by Joel Harlow را گوگل کنید.


سوژه چهارم؛ استفاده از تلفن همراه در پمپ بنزین

همه ما احتمالا این چند وقت شایعه مربوط به عدم استفاده از موبایل در پمپ بنزین ها را دیده ایم که حتی در مواردی ادعا می کند که فیلم انفجار آن را نیز شخصا دیده است!

هشدار نسبت به استفاده از تلفن همراه هنگام سوخت‌گیری در پمپ بنزین و احتمال وقوع حریق در مجاورت بخار مواد اشتعال زا اولین بار در سال ۱۹۹۹به صورت گسترده در اینترنت منتشر شد. برخی از این هشدارهای اینترنتی هم به عنوان شاهدی برای مدعایشان به حوادثی در اندونزی، استرالیا و یا دیگر نقاط جهان اشاره می‌کردند که هیچ کدام از آنها صحت نداشت.
 

در سال ۲۰۰۱ مرکز مطالعات سازگاری الکترومغناطیس بیسیم در دانشگاه اوکلوهاما نتایج تحقیقاتی مبنی بر بی خطر بودن استفاده از تلفن‌های همراه در پمپ بنزین‌ها را منتشر کرد.

وقتی این شایعه در آمریکا هم مشهور شد و حتی چند مورد گزارش مبنی بر اشتعال بر اثر استفاده از تلفن همراه منتشر شدند، انجمن صنعت ارتباطات تلفن همراه آمریکا (CTIA) و موسسه صنعت نفت آمریکا (American Petroleum Institute) را بر آن داشت تا در بیانیه‌هایی جداگانه شایعه فوق را تکذیب کنند. در بیانیه CTIA آمده است: “هیچگونه سند و مدرکی، هرچند کوچک، مبنی بر وجود هرگونه ارتباط بین استفاده از تلفن همراه هنگام سوختگیری و وقوع آتش سوزی در هیچ کجای دنیا وجود ندارد.”

به نظر می رسد که یکی از عوامل شیوع این شایعه وجود هشدارهایی مبنی بر عدم استفاده از تلفن همراه هنگام سوختگیری در دفترچه راهنمای بعضی مدل های اولیه گوشی‌های تلفن همراه بوده باشد، که بعداً با به روز شدن تلفن‌ها از دفترچه راهنما حذف شدند. شرکت موتورولا نیز این شایعه را رد کرده است.

بار دیگر در سال ۲۰۰۲ این شایعه به صورت وسیع در اینترنت منتشر شد و این بار با آوردن هشداری منتسب به شرکت نفتی شل بسیار موجه به نظر می‌رسید. شرکت شل نیز بلافاصله این ادعا را تکذیب کرد.

ستاد مبارزه با چرندیات (21)

در سال ۲۰۰۴ با وقوع آتش سوزی در پمپ بنزینی در شهر نیوپالتز ایالت نیویورک بار دیگر این شایعه قوت گرفت و حتی رسانه‌‌ای شد. اما پس از تحقیقات مفصل مشخص شد که علت حادثه الکتریسیته ساکن بوده است.

حوادث مشابهی نیز که احتمال آن می رفت که بر اثر استفاده از تلفن همراه باشند، همگی یا بر اثر الکتریسیته ساکن یا دیگر عوامل بودند. به طور کلی سه چهارم حوادث آتش سوزی مراکز سوختگیری مربوط به الکتریسیته ساکن و سوخت‌گیری با موتور روشن و مابقی مربوط به دیگر عوامل است، در حالی که حتی یک مورد حادثه در ارتباط با تلفن همراه به ثبت نرسیده. اگر قرار باشد نسبت به خطر آتش‌سوزی هنگام سوختگیری اطلاع‌رسانی شود بهتر است نسبت به خطر الکتریسیته ساکن هشدار داده شود.

یکی از قسمت های برنامه‌ی افسانه زدایان (MythBusters) به این موضوع اختصاص دارد و امکان وقوع چنین حادثه ای بررسی و کاملاً رد می شود.

مشاهده‌ی ویدئو در سایت شبکه دیسکاوری

مشاهده‌ی ویدئو در یوتوب

کمیسیون فدرال ارتباطات امریکا نیز در اعلامیه‌ای گفته است که هیچ گونه شواهدی مبنی بر درست بودن این شایعه وجود ندارد.

یکی از دلایلی که این شایعه در برابر تمامی شواهد و مدارک موجود سخت جانی می‌کند و همچنان در سطح جهانی به قوت خود باقی‌ست، وجود علائم هشدار دهنده مبنی بر عدم استفاده از تلفن همراه هنگام سوختگیری در برخی از جایگاه‌های عرضه سوخت باشد. “کمیسیون ایمنی کانادا” با رد شایعه خطرناک بودن استفاده از موبایل در پمپ بنزین‌ها دلیل وجود این علامت را جلوگیری از حواس پرتی هنگام پرکردن باک سوخت اعلام کرده است. باید توجه داشت که گرچه استفاده از تلفن همراه در پمپ بنزین باعث انفجار نمی‌شود، اما می‌تواند میزان کنترل و دقت فرد را پایین آورده و باعث بروز حوادث دیگری شود.

می فایل